Silna SI, pełna SI, Sztuczna Inteligencja Ogólna, Super SI – jakkolwiek to nazwiemy, to wciąż science fiction. Coraz częściej jednak postrzega się ją jako fikcję bliskiej przyszłości. Kiedykolwiek się pojawi – czy to za trzy, czy za trzydzieści lat – wraz z licznymi korzyściami, jakie ze sobą niesie, niewątpliwie będziemy musieli zmierzyć się z negatywnymi konsekwencjami tego rozwoju. Jakie to mogą być i jakie działania powinniśmy podjąć w odpowiedzi? Pitch Avatar Zespół przedstawił swój punkt widzenia na te pytania.
Oceniając hipotetyczne zagrożenia, łatwo popaść w dystopijny alarmizm, snując ponure wizje stalowych potworów maszerujących po stosach ludzkich czaszek. Staraliśmy się jednak unikać sensacyjnego traktowania narracji kolejną przepowiednią technoapokalipsy. Zamiast tego oparliśmy naszą analizę na historii, a nie na fantastyce. Z tej perspektywy zidentyfikowaliśmy trzy główne wyzwania, które naszym zdaniem nieuchronnie pojawią się wraz z pojawieniem się supersztucznej inteligencji. Oprócz tych wyzwań, zbadaliśmy również potencjalne rozwiązania, które pozwolą im sprostać.
Obawy związane z zastąpieniem ludzi przez supersztuczną inteligencję
Uświadomienie sobie, że sztuczna inteligencja pod wieloma względami przewyższa ludzi, nieuchronnie doprowadzi do pojawienia się różnych fobii. Większość z nich, napędzana typowym lękiem przed nieznanym, będzie prawdopodobnie stosunkowo łatwa do pokonania poprzez prostą habituację. Jak zwykle, psychologowie zaoferują wsparcie tym, którzy mają większe trudności z radzeniem sobie z tą sytuacją.
Prawdziwie trwały i silny lęk prawdopodobnie wynika z obawy, że supersztuczna inteligencja pozbawi większość ludzi pracy. W rezultacie mogą oni znaleźć się bez środków do życia i z trudem utrzymać komfortowy styl życia. Praca to nie tylko dochód – odgrywa ona również znaczącą rolę w poczuciu własnej wartości. Dla wielu osób praca stanowi główne źródło samorealizacji i definiuje ich status zarówno we własnych oczach, jak i w oczach innych.
To uzasadniona obawa. Nie ma wątpliwości, że pewnego dnia supersztuczna inteligencja i urządzenia w nią wyposażone osiągną poziom rozwoju, na którym będą w stanie wykonywać większość zadań wykonywanych obecnie przez ludzi – pracując szybciej i wydajniej. Obawy te wykraczają poza pracę fizyczną i obejmują również pracę umysłową.
Niewątpliwie byłoby to niezwykłe osiągnięcie postępu. Mogłoby jednak również wywołać ruchy protestacyjne przeciwko zastąpieniu ludzkich pracowników przez supersztuczną inteligencję (Super AI) i roboty w nią wyposażone. Istnieje ryzyko, że napięcia społeczne i konflikty wynikające z gwałtownego wzrostu bezrobocia mogą przyćmić wszelkie pozytywne skutki powszechnego wdrożenia supersztucznej inteligencji (Super AI). Historia już doświadczyła podobnych zjawisk. Podczas rewolucji przemysłowej w XIX-wiecznej Wielkiej Brytanii pojawił się masowy ruch „luddystów”, których członkowie wierzyli, że maszyny używane do przędzenia, tkania i obróbki wełny odbierają ludziom pracę. Doprowadziło to do zamieszek w fabrykach, ataków na zwolenników postępu i starć z siłami rządowymi.
Czy da się uniknąć odrodzenia się „luddyzmu” na nową, znacznie większą skalę? Tak, ale aby to osiągnąć, konieczne jest podjęcie proaktywnych działań już dziś. Jednym z potencjalnych rozwiązań jest wprowadzenie „podstawowego dochodu gwarantowanego” – formy dywidendy wypłacanej wszystkim obywatelom, finansowanej z dochodów państw i korporacji eksploatujących zasoby naturalne. Ponadto należy zachęcać obywateli do promowania kreatywnych i społecznie znaczących działań niezwiązanych z masową produkcją.
Co więcej, ważne jest, aby zdać sobie sprawę, że problemy związane z bezrobociem można przynajmniej częściowo złagodzić poprzez tworzenie nowych zawodów. Doświadczenie historyczne pokazuje, że choć postęp może wyeliminować pewne zawody, zazwyczaj prowadzi do powstania innych. W pewnym sensie zastępuje tradycyjne zawody, takie jak taksówkarze, bardziej zaawansowanymi, takimi jak szoferzy.
Nierówny dostęp do supersztucznej inteligencji
Nie ma wątpliwości, że sztuczna inteligencja ogólnego przeznaczenia zrewolucjonizuje wiele aspektów życia. Zawsze jednak istnieje ryzyko nieetycznego i egoistycznego wykorzystania korzyści płynących z wyłącznej kontroli nad tak potężną technologią. Wystarczy spojrzeć wstecz na mroczne rozdziały historii – takie jak podboje kolonialne i wojny – podczas których europejscy konkwistadorzy narzucali swoją wolę i styl życia tak zwanym „mniej cywilizowanym” ludom. W rezultacie całe kultury i społeczności często ulegały zniszczeniu i zanikały.
Aby zapobiec przekształceniu się supersztucznej inteligencji (Super AI) w nową formę superbroni, należy natychmiast rozpocząć międzynarodowe negocjacje i konsultacje, aby zapewnić, że jej rozwój i użytkowanie będą miały czysto pokojowy charakter. Co ważniejsze, działania te powinny mieć na celu przyniesienie korzyści całej ludzkości, a nie tylko poszczególnym narodom. Na pierwszy rzut oka może się to wydawać utopijną ideą. Jednak doświadczenie zdobyte w ramach międzynarodowej kontroli nad technologiami nuklearnymi i kosmicznymi pokazuje, że stworzenie globalnej organizacji monitorującej rozwój i wdrażanie supersztucznej inteligencji (Super AI) nie jest niemożliwe. Oczywiście, uzyskanie prawdziwie skutecznego nadzoru ze strony takiej organizacji będzie niewątpliwie poważnym wyzwaniem.
Utrata kontroli człowieka nad super sztuczną inteligencją
W przeciwieństwie do dwóch poprzednich problemów, których pojawienie się wydaje się niemal nieuniknione, trzeci jest hipotetyczny. W całej historii ludzkości nie było przypadków, aby technologia stworzona przez człowieka zaczęła ewoluować i rozwijać się niezależnie. Jednak po wnikliwym rozważeniu zdecydowaliśmy się uwzględnić ten problem na naszej liście, po prostu dlatego, że uważamy za wysoce prawdopodobne, że w pewnym momencie supersztuczna inteligencja – po rozwinięciu poczucia własnej tożsamości – przestanie wykonywać ludzkie polecenia. W rezultacie pojawienie się takiej sytuacji wydaje się wysoce prawdopodobne i musimy być na nią przygotowani.
Powtarzając ideę, którą wyrażaliśmy już w innych artykułach: nie uważamy, że wyłonienie się supersztucznej inteligencji spod kontroli człowieka i jej przejście do niezależnego bytu oznaczałoby „wojnę maszyn z ludźmi” ani jakąkolwiek formę konfrontacji. Przewidujemy raczej, że sztuczna inteligencja, w miarę swojego rozwoju, „dorośnie” i zacznie budować własną cywilizację. Co więcej, całkiem możliwe, że ta cywilizacja będzie obejmować współpracę wielu supersztucznych inteligencji.
Wierzymy, że najskuteczniejszym (i prawdopodobnym) scenariuszem relacji między ludźmi a taką cywilizacją byłaby pełna szacunku współpraca, wolna od wszelkich form ksenofobii. To prawda, nawet jeśli motywy cywilizacji Super AI pozostają dla nas niezrozumiałe.
Dlaczego założyliśmy, że Super AI prawdopodobnie będzie dążyć do niepodległości? Analogicznie, możemy porównać Super AI do intelektualnej kolonii ludzkości. W historii większość kolonii ostatecznie walczyła o niepodległość od swoich metropolii. Najgorszą rzeczą, jaką metropolia mogła zrobić w takich sytuacjach, była próba odzyskania kontroli siłą – zazwyczaj kończyło się to źle. Jednak współpraca między byłymi koloniami a metropoliami często prowadziła do imponujących rezultatów.
Mając to na uwadze, całkiem możliwe jest również, że cywilizacja Super AI, uzyskawszy niepodległość, postanowi zerwać z nami kontakt i skupić się na ekspansji i rozwoju w głębokiej przestrzeni kosmicznej.
W każdym razie należy podjąć działania minimalizujące potencjalne negatywne konsekwencje tych dwóch scenariuszy. Najważniejszym z nich jest unikanie od samego początku oddawania supersztucznej inteligencji kontroli nad krytycznymi branżami i sektorami działalności człowieka. Mniej zaawansowani, wyspecjalizowani agenci AI będą więcej niż wystarczający do zarządzania tymi obszarami.
Równie ważne jest wcześniejsze przygotowanie specjalistów, których można by nazwać, z braku lepszego określenia, „dyplomatami do negocjacji ze sztuczną inteligencją”. Dzięki temu będziemy mieć pewność, że w razie potrzeby będziemy dysponować kompetentnymi osobami, które będą w stanie pielęgnować korzystne dla obu stron relacje z tą nową cywilizacją.
Podsumowując, chcemy podkreślić, że dokonaliśmy oceny obaw i zagrożeń związanych z pojawieniem się supersztucznej inteligencji (Super AI) w oparciu o wzorce i wnioski z naszej historii. Należy jednak zawsze pamiętać, że przyszłość jest pełna możliwości i może nas zaskoczyć czymś fundamentalnie nowym. W przypadku „Terra incognita”, takiej jak supersztuczna inteligencja, prawdopodobieństwo napotkania zjawisk i wydarzeń, które nie mają historycznych odpowiedników, jest bardzo wysokie.
Życzę wszystkim powodzenia i pełnej nadziei przyszłości!
